Pierniki

Piernik to jedno z tych ciast, którego smak i zapach przywołują na myśl ciepło i bezpieczeństwo domowego ogniska. Pierniki towarzyszą nam podczas zimowych wieczorów, kiedy to rozgrzewają nas swym wyrazistym, korzennym smakiem i aromatem.

Przepisy na piernik cieszą się szczególną popularnością na kilka tygodni przed świętami Bożego Narodzenia. Dorośli z rozrzewnieniem wspominają pieczenie i dekorowanie świątecznych pierniczków, które później ku niezadowoleniu babć lub mam podkradali tuż przed posiłkiem albo dekorowali nimi choinkę. Z powodu miłych wspomnień, wielu z nich wciąż praktykuje tradycję pieczenia pierniczków z przyjaciółmi lub z własnymi dziećmi. Stanowią nie tylko smaczną przekąskę czy ozdobę na choinkę, ale mogą być również przemiłym, niezobowiązującym podarunkiem okołoświątecznym. Z tych prostych przyczyn może brać się nieustająca popularność pierników.

Ciasto piernikowe jest ciastem, które zalicza się do ciast półkruchych, jednak pierniki zostały wydzielone z tej kategorii ze względu na inną technikę ich wykonania oraz ze względu na skład dodatków decydujących o ich smaku.

Pierniki posiadają najdłuższą tradycję spośród wszystkich polskich ciast. Ciasta z mąki oraz z miodu były znane w Polsce już w XIII wieku. Były one nazywane miodownikami (poznaj tradycyjny przepis na miodownik). Począwszy od wieku XV, do ciast z mąki i miodu zaczęto dodawać przyprawy. W ten sposób zaczęto wypiekać pierniki. Nazwa „piernik” wywodzi się od staropolskiego słowa „pierny”, czyli pieprzny. Dlaczego? W skład dodawanych do pierników przypraw wchodzi między innymi pieprz. Co ciekawe, mówi się, że ciasto na staropolskie pierniki było przygotowywane przez kilka miesięcy, a i bywało, że nawet i przez kilka lat. Było one w tym długim okresie czasu poddawane procesowi fermentacji.

Charakterystyka piernika

Cechą charakterystyczną ciasta piernikowego jest jego barwa, która może zawierać się w zakresie od jasnobrązowej do ciemnobrązowej. Smak prawdziwego piernika jest również charakterystyczny – miodowy. Nic zresztą w tym dziwnego, gdyż jednym z ważniejszych, tradycyjnych składników piernika jest miód naturalny lub sztuczny (oczywiście zalecany jest ten naturalny!). Pierniki posiadają korzenny aromat pochodzący od wielu przypraw, które są do niego dodawane. W jego skład wchodzą zmielone przyprawy korzenne takie jak cynamon, goździki, pieprz, gałka muszkatołowa, imbir i inne. Ciasto to wyróżnia także dosyć duża wilgotność. Na jego wilgotność mogą wpływać sparzone i rozdrobnione bakalie. Innymi podstawowymi składnikami ciasta piernikowego są mąka (pszenna, żytnia, owsiana lub mieszana), cukier (dodawany mimo dużej zawartości miodu), jaja, tłuszcz i środek spulchniający, którym jest najczęściej soda, ale również i proszek do pieczenia.

Pierniki po upieczeniu długo zachowują świeżość, dlatego można je długo przechowywać. Niejednokrotnie zdarza się, że dłuższe przechowywane sprawia, że piernik nabiera jeszcze szlachetniejszego smaku i jest smaczniejszy od piernika świeżego.

Pierniki są zwykle przygotowywane według wspólnego schematu, którego niewielkie elementy ulegają modyfikacjom.

Przepis na piernik – Etapy:

  • przygotowanie formy poprzez wysmarowanie jej tłuszczem i wysypanie bułką tartą lub mąką, by zapobiec przywieraniu,
  • przesianie mąki wraz ze środkiem spulchniającym (soda oczyszczona lub proszek do pieczenia) i umieszczenie jej w naczyniu.
  • umycie, przebranie, sparzenie, ewentualnie rozdrobnienie i oprószenie mąką bakalii (krok ten można pominąć, jeśli nie chcemy dodawać bakalii do piernika),
  • rozgrzanie miodu naturalnego lub sztucznego z tłuszczem, a w przypadku przepisów, które zawierają dodatkowo cukier, także z cukrem,
  • zaparzenie mąki gorącym miodem (poprzez dodanie go zaraz po rozgrzaniu) albo wlanie do mąki ostudzonego miodu,
  • połączenie uzyskanej masy z jajami, także z przyprawami korzennymi (startymi albo z gotową mieszanką przypraw do piernika) i ewentualnie z innymi składnikami,
  • bardzo dokładne ręczne utarcie ciasta (za pomocą pałki drewnianej) lub mechaniczne,
  • umieszczenie ciasta piernikowego w formie do pieczenia (do około połowy jej wysokości),
  • pieczenie ciasta w temperaturze średniej, a po wyrośnięciu w nieco wyższej (ok. 150-160 st.C) od 40 do 50 minut, a czasami nawet nieco dłużej, w zależności od ilości ciasta i rozmiaru formy użytej do pieczenia,
  • wyjęcie upieczonego piernika z piekarnika, ostudzenie go, ewentualne przecięcie go i przełożenie dżemem lub kremem i posypanie cukrem pudrem lub polukrowanie.

Piernik tradycyjny sporządza się najczęściej z ciasta półgęstego, a niektóre ciasta piernikowe z ciasta dosyć twardego, nadającego się do wałkowania. Mogą to być wykrawane bądź też formowane kuleczki, które piecze się na natłuszczonych blachach, w średnio nagrzanym piekarniku przez około 8-15 minut.