Bigos

Bigos to potrawa kultowa w kuchni polskiej. Jest to jedno z najbardziej charakterystycznych dań polskiej kuchni. Zajmuje w niej wyjątkowe miejsce. W „Encyklopedii Powszechnej” Olgebranda pisano, iż „bigos hultajski, podobnie jak barszcz lub zrazy, jest najulubieńszą potrawą kuchni polskiej”.

Dziś uznaje się, że nieodłącznym elementem bigosu jest kapusta. W przeszłości jednak bigos nazywany bigosem hultajskim był nazywany w ten sposób dla odróżnienia od wielu innych potraw: bigosów, bigosików. Te rozmaite potrawy nazywane bigosami lub bigosikami były przyrządzane z posiekanego na drobne kawałki mięsa, jarząbków, kapłonów albo nawet raków czy ryb, które mogły być duszone z cebulą, warzywami, a nawet owocami – a niekoniecznie z kapustą. To właśnie bigos hultajski miał zawierać kapustę, co Jędrzej Kitowicz opisywał w ten sposób: „bigos z kapustą z różnego mięsiwa kawalcami, kiełbasą i słoniną, drobno pokrajanymi i z kapustą kwaśną pomięszanymi”. Autor ten opisywał w ten sposób staroświeckie potrawy na dworze króla Augusta III.

W dworach szlacheckich bigos hultajski był przygotowywany często po przyjęciach. Do jego przyrządzenia „zużywno resztki po jakiemś większem przyjęciu domowem, wtedy dadzą się zużytkować wszystkie resztki szynki, zwierzyny i drobiu, które znacznie smak bigosu podnoszą”. Bigos był podawany na śniadanie, przed zupą albo przed kolacją. Zwyczajowo przed spożyciem bigosu spożywano kieliszek wódki. Bigos był również zabierany w podróż, jak i na polowania – stąd właśnie jeden z rodzajów bigos nosi nazwę – bigos myśliwski.

Obecnie najpopularniejszy jest szlachetny bigos z kapusty kiszonej i kapusty białej, z grzybami i rozmaitymi rodzajami mięsa oraz mocą aromatycznych przypraw, czasami podlewany podczas przygotowywania winem.