Karp

Przepisy na karpia w kuchni polskiejKarpie to ryby, które od wieków zajmują wyjątkowe miejsce w kuchni polskiej. Do Polski zostały prawdopodobnie sprowadzone w XII wieku przez cystersów, którzy założyli specjalnie przygotowanych na ten cel pierwsze stawy. Wiadomo, że hodowano je w XIII wieku przy wodnych młynach, natomiast w wieku XVI na popularności zyskała hodowla karpia w stawach. Naturalnie ryba ta pochodzi z Azji (wzmianki na jej temat pochodzą ze starożytnych Chin, już z V wieku p.n.e., pierwsze hodowle europejskie miały już swój początek w starożytności, np. w starożytnej Grecji czy w starożytnym Rzymie).

Jest to ryba niezwykle odporna i łatwo adaptująca się do nowych warunków, przez co potrafi przeżyć w warunkach zupełnie dla siebie obcych – nawet w polskich rzekach i zalewach. Tyle tylko, że w tak odmiennych warunkach nie utrzyma się on jako gatunek, ponieważ nie będzie się tam rozmnażał. Dlatego w naturze w naszych polskich wodach prawdopodobnie ten gatunek nigdy by nie żył, gdyby nie jego sztuczna hodowla.

Staropolskie a współczesne przepisy na karpia

W kuchni polskiej karp był przygotowywany na wiele sposobów. Znany był między innymi karp smażony, karp zapiekany (np. pod beszamelem), karp w galarecie czy karp duszony (np. w tzw. czarnym sosie, które przygotowywane było z rybiej krwi i ciemnego piwa). Znane były również pulpety z karpia, karp nadziewany. Wiele z wymienionych potraw zostało praktycznie zapomnianych i nie występują już one na naszych polskich stołach. Natomiast popularnością cieszą się wciąż karp smażony w dzwonkach czy karp po żydowsku, także karp w szarym sosie.

Polska tradycyja karpia wigilinego

W Polsce ryba ta staje się szczególnie popularna w okresie świąt Bożego Narodzenia. Karp wigilijny jest bowiem jednym z najważniejszych dań wigilijnych. Jest głównie elementem polskiej tradycji aniżeli daniem, po które Polacy sięgaliby dla przyjemności (choć bywają osoby, które ten gatunek ryby wręcz uwielbiają). W naszym kraju karpie są głównie hodowane z powodu ogromnego przedświątecznego popytu na tę rybę i prawdopodobnie to głównie tradycja sprawia, że karp nie został całkiem został zastąpiony innymi gatunkami ryb. Hoduje się u nas wiele odmian karpia, choć w sklepach najczęściej gości karp królewski (lustrzeń). Zdaniem smakoszy karpia najsmaczniejsza odmiana karpia to tzw. karp pełnołuski. Warto zwrócić uwagę podczas przedświątecznych zakupów na to, którą odmianę ryby kupujemy. Jeśli do tej pory nie lubiliśmy tej ryby, może warto spróbować jeszcze raz wprowadzić karpia do świątecznego menu?

Skąd ryba ta w ogóle wzięła się na naszym wigilijnym stole? Dawniej na tradycyjnym świątecznym stole musiały się znaleźć ze wszystkich miejsc, z których ludność pozyskiwała jedzenie. Dlatego na wigilinym stole gościły potrawy z pola, ogrodu, lasu, jak i z wody. Miało to zapewnić domownikom zdrowie, pomyślność, a także udane, obfite zbiory w kolejnym roku. Dodatkowo ryby mają szczególną symbolikę w tradycji chrześcijańskiej. Skąd zatem na naszym stole pojawił się karp?

W dawnych czasach transport ryb morskich był z wiadomych względów bardzo trudny, gdyż nie znano sposobów (lub były one niewykonywalne podczas pokonywania większych odległości), które pozwoliłyby przechowywać ryby przez dłuższy czas. Z tej przyczyny również dystrybucja ryb morskich była mocno utrudniona (wyjątek stanowi np. solony śledź – bardzo popularna potrawa na stołach wigilijnych – zarówno w dawnej Polsce, jak i dziś). Rzeki, jak i jeziora nie zapewniały ludności w okresie zimy dostatecznej ilość ryb, zatem na popularności zystkał karp, którego hodowlę można było założyć niemalże wszędzie, a świeżą rybę wystarczyło złowić w okresie świąt.

Poznaj przepisy na karpia.